Beta carotene là một sắc tố màu đỏ cam được tìm thấy trong thực vật và trái cây, đặc biệt là cà rốt và rau củ nhiều màu sắc.
Tên beta carotene xuất phát từ tiếng Hy Lạp “beta” và tiếng Latin “carota” (cà rốt). Đó là sắc tố màu vàng/cam mang lại cho rau và trái cây màu sắc phong phú. H. Wachenroder kết tinh beta carotene từ cà rốt vào năm 1831 và đưa ra cái tên “carotene”.
Trong bài viết này, chúng tôi giải thích tất cả về beta carotene, vai trò của nó với cơ thể và những loại thực phẩm có chứa. Chúng tôi cũng sẽ đề cập đến bất kỳ rủi ro nào liên quan beta carotene.
Thông tin nhanh về beta carotene
Dưới đây là một số điểm chính về beta carotene.
- Beta carotene là sắc tố đỏ/cam có trong nhiều loại trái cây và rau quả tươi
- Beta carotene được chuyển đổi thành vitamin A, một loại vitamin thiết yếu
- Vitamin A độc hại nếu dùng quá nhiều.
- Beta carotene là một carotenoid và chất chống oxy hóa
- Thực phẩm giàu vitamin A bao gồm hành tây, cà rốt, đậu Hà Lan, rau bina và bí ngô
- Một nghiên cứu cho thấy những người hút thuốc tiêu thụ lượng beta carotene cao có thể tăng nguy cơ ung thư phổi
- Một số bằng chứng cho thấy beta carotene có thể làm chậm sự suy giảm nhận thức
- Các chất bổ sung beta carotene tương tác với một số loại thuốc, bao gồm statin và dầu khoáng
- Beta carotene có thể giúp người già duy trì sức khỏe của phổi khi có tuổi.
Beta carotene là gì?
Cơ thể con người chuyển đổi beta carotene thành vitamin A (retinol) – beta carotene là tiền chất của vitamin A. Chúng ta cần vitamin A để có làn da và màng nhầy khỏe mạnh, hệ miễn dịch, sức khỏe mắt và thị lực tốt.
Bản thân Beta carotene không phải là một chất dinh dưỡng thiết yếu, nhưng vitamin A thì có. Công thức hóa học của Beta carotene – C40H56 – được phát hiện vào năm 1907.
Vitamin A có thể được lấy từ thực phẩm chúng ta ăn, thông qua beta carotene, hoặc ở dạng bổ sung. Ưu điểm của beta carotene trong chế độ ăn uống là cơ thể chỉ chuyển đổi lượng cần thiết.
Vitamin A dư thừa là độc hại. Mức vitamin A độc hại có thể xảy ra nếu bạn tiêu thụ quá nhiều chất bổ sung.
Công dụng và lợi ích của beta carotene
Có một số cách mà beta carotene có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe con người. Dưới đây, chúng tôi đưa ra một số ví dụ:
Beta carotene là một chất chống oxy hóa
Beta carotene, giống như tất cả các carotenoid, là một chất chống oxy hóa. Một chất chống oxy hóa là một chất ức chế quá trình oxy hóa của các phân tử khác; nó bảo vệ cơ thể khỏi các gốc tự do.
Các gốc tự do làm hỏng các tế bào thông qua quá trình oxy hóa. Cuối cùng, tác hại gây ra bởi các gốc tự do có thể gây ra một số bệnh mãn tính.
Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng chất chống oxy hóa thông qua chế độ ăn uống giúp hệ thống miễn dịch của con người, bảo vệ chống lại các gốc tự do và giảm nguy cơ phát triển ung thư và bệnh tim.
Một số nghiên cứu cho thấy rằng những người tiêu thụ ít nhất bốn khẩu phần trái cây và/hoặc rau giàu beta carotene có nguy cơ mắc ung thư hoặc bệnh tim thấp hơn.
Beta carotene có thể làm chậm sự suy giảm nhận thức
Những người đàn ông đã sử dụng chất bổ sung beta carotene trong 15 năm trở lên ít có khả năng bị suy giảm nhận thức hơn so với những người đàn ông khác, các nhà nghiên cứu từ Trường Y Harvard đã báo cáo trong Archives of Internal Medicine (số tháng 11 năm 2007).
Các nhà nghiên cứu giải thích, quá trình oxy hóa được cho là một yếu tố chính trong suy giảm nhận thức. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng bổ sung chất chống oxy hóa có thể giúp ngăn ngừa sự suy giảm nhận thức.
Nghiên cứu của họ, liên quan đến 4.052 người đàn ông, đã so sánh những người dùng chất bổ sung beta carotene trung bình 18 năm với những người khác được dùng giả dược. Trong thời gian ngắn, họ không tìm thấy sự khác biệt về nguy cơ suy giảm nhận thức giữa hai nhóm nam giới, nhưng về lâu dài, rõ ràng việc bổ sung beta carotene đã tạo ra sự khác biệt đáng kể.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng có thể có những yếu tố khác góp phần làm giảm khả năng suy giảm nhận thức ở những người đàn ông trong nhóm bổ sung beta carotene.
Tìm hiểu thêm
Beta carotene giữ cho phổi khỏe mạnh khi về già
Tạp chí British Medical Journal (Anh) đã công bố một báo cáo vào tháng 3 năm 2006 cho thấy nồng độ beta carotene trong máu cao bù đắp cho một số thiệt hại cho phổi do các gốc oxy tự do gây ra.
Họ đã đo FEV1 của 535 người tham gia và đo nồng độ beta carotene trong máu của họ. FEV1 đo lượng không khí bạn có thể thở ra trong một lần. Họ phát hiện ra rằng những người có nồng độ beta carotene cao có sự suy giảm chậm hơn nhiều trong các biện pháp FEV1.
Những thực phẩm nào giàu beta carotene?
Những thực phẩm sau đây rất giàu beta carotene:
- Quả mơ
- Măng tây
- Bông cải xanh
- Cà rốt
- Bắp cải Trung Quốc
- Hẹ
- Lá bồ công anh
- Bưởi
- Các loại thảo mộc và gia vị – bột ớt, lá oregano, rau mùi tây
- Cải xoăn
- Sốt cà chua
- Nhiều loại bơ thực vật
- Hành
- Đậu Hà Lan
- Ớt
- Mận
- Quả bí ngô
- Rau bina
- Khoai lang.
Nếu bạn theo chế độ ăn uống lành mạnh giàu beta carotene, bạn không cần bổ sung. Như đã đề cập ở trên, chất bổ sung có thể dẫn đến sự dư thừa beta carotene không mong muốn – điều này không thể xảy ra nếu nguồn beta carotene của bạn là từ thực phẩm bạn ăn.
Tác dụng phụ
Một nghiên cứu của Pháp liên quan đến phụ nữ trưởng thành được công bố trên tạp chí của Viện Ung thư Quốc gia (số tháng 9 năm 2005) cho thấy những người hút thuốc tiêu thụ lượng beta carotene cao có nguy cơ mắc ung thư phổi và các bệnh ung thư liên quan đến hút thuốc cao hơn những người hút thuốc khác. Họ cũng phát hiện ra rằng những người không hút thuốc có lượng beta carotene cao có nguy cơ mắc ung thư phổi thấp hơn.
Họ phát hiện ra rằng nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi trong thời gian mười năm là:
- 181,8 trên 10.000 phụ nữ cho những người không hút thuốc với lượng beta carotene thấp
- 81,7 trên 10.000 phụ nữ cho những người không hút thuốc có lượng beta carotene cao
- 174 trên 10.000 phụ nữ cho người hút thuốc với lượng beta carotene thấp
- 368,3 trên 10.000 phụ nữ cho những người hút thuốc có lượng beta carotene cao.
Nghiên cứu sâu hơn đã gợi ý rằng lượng tiêu thụ cao ở những người hút thuốc gần như luôn luôn là do bổ sung, và không phải do ăn uống.
Tương tác với thuốc của beta carotene
Tương tác với thuốc liên quan đến một chất can thiệp vào cách thức hoạt động của thuốc, bằng cách làm cho nó kém hiệu quả hơn, tăng hiệu lực hoặc thay đổi những gì nó được cho là phải làm.
Các loại thuốc sau đây có thể bị ảnh hưởng bởi các chất bổ sung beta carotene:
- Statin – hiệu quả của simvastatin (Zocor) và niacin có thể bị giảm nếu bệnh nhân dùng beta carotene với selen và vitamin E và C.
- Một số loại thuốc giảm cholesterol – cholestyramine và colestipol có thể làm giảm nồng độ beta carotene trong máu từ ba mươi đến bốn mươi phần trăm.
- Orlistat (Xenical, Alli) – đây là một loại thuốc kiểm soát cân nặng. Nó có thể làm suy yếu sự hấp thụ beta carotene lên đến 30 phần trăm, dẫn đến nồng độ beta carotene trong máu thấp hơn. Những người chọn dùng vitamin tổng hợp trong khi dùng orlistat nên dùng chúng ít nhất hai giờ trước khi dùng thuốc.
- Dầu khoáng – được sử dụng để điều trị táo bón có thể làm giảm nồng độ beta carotene trong máu.
Tiêu thụ rượu lâu dài có thể tương tác với beta carotene, làm tăng cơ hội phát triển các vấn đề về gan.
Tìm hiểu thêm
